- Chức năng điều tra, khảo sát, lập quy hoạch, thiết kế, chuyển giao công nghệ và tư vấn dịch vụ về quy hoạch nồng nghiệp và phát triển nông thôn trong phạm vi cả nước phục vụ yêu cầu quản lý Nhà nước của Bộ.
- Xây dựng và tham gia các chương trình, dự án dài hạn, năm năm, hàng năm về phân vùng quy hoạch, quy hoạch, thiết kế nông nghiệp, phát triển nông thôn và tổ chức thực hiện sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
- Nghiên cứu đề tài, xây dựng và tham gia xây dựng nội dung, phương pháp quy hoạch và thiết kế nông nghiệp; tham gia xây dựng các quy trình, quy phạm, định mức, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật thuộc phạm vi lĩnh vực được giao.
- Điều tra, xây dựng bản đồ thổ nhưỡng, đánh giá đất nông nghiệp, bản đồ hiện trạng, bản đồ quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp.
- Điều tra cơ bản về các lĩnh vực phục vụ sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn, gồm:
+ Tình hình sử dụng đất nông nghiệp;
+ Sắp xếp ổn định dân cư, làng nghề nông thôn;
+ Kinh tế nông thôn, tình hình đầu tư cho phát triển sản xuất và tiêu dùng trong nông nghiệp, nông thôn; chi phí sản xuất, chế biến nông sản và giá nông sản; tình hình dự trữ sản phẩm nông nghiệp; các mô hình sản xuất, kinh tế nông hộ, kinh tế trang trại, kinh tế hợp tác.
- Quy hoạch và thiết kế nông nghiệp, nông thôn ở các lĩnh vực:
+ Quy hoạch tổng thể phát triển nông nghiệp và nông thôn các cấp, các ngành hàng trong nông nghiệp;
+ Quy hoạch phát triển nông thôn mới, thiết kế các công trình hạ tầng nông nghiệp, nông thôn;
+ Quy hoạch phát triển ngành nghề, sản phẩm nông nghiệp, khu nông nghiệp công nghệ cao;
+ Quy hoạch sử dụng đất các cấp theo quy định của pháp luật.
- Hợp tác liên doanh liên kết với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước về lĩnh vực quy hoạch phát triển nông nghiệp và nông thôn, nghiên cứu khoa học chuyển giao công nghệ thuộc lĩnh vự được giao theo quy định của pháp luật.
- Tham gia quy hoạch tổng thể về kinh tế, xã hội và xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tham gia đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực về các lĩnh vực chuyên môn theo chức năng, nhiệm vụ được giao.
- Quy hoạch sử dụng đất các cấp theo quy định của pháp luật.
- Quản lý kinh phí, tài sản và các nguồn lực khác được giao theo quy định.
- Thực hiện các nhiệm vụ khác do Viện trưởng giao.