Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, việc phát triển chuỗi giá trị đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản chủ lực là xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp Việt Nam. Các mặt hàng như gạo, cà phê, trái cây, thịt lợn, tôm, cá da trơn, gỗ và sản phẩm từ gỗ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ đang được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của các ngành hàng này.

Mục tiêu điều tra

Hoạt động điều tra nhằm đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ theo chuỗi đối với các sản phẩm chủ lực của Việt Nam; phân tích hiệu quả của các mô hình liên kết giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Đồng thời, kết quả điều tra là cơ sở phục vụ công tác hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển ngành hàng và nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị trong giai đoạn tiếp theo.

Nội dung điều tra

Công tác điều tra tập trung vào các nội dung chủ yếu sau:

• Khảo sát quy mô sản xuất, vùng nguyên liệu và cơ cấu các sản phẩm chủ lực.
• Đánh giá hiện trạng liên kết giữa hộ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp và đơn vị tiêu thụ trong toàn bộ chuỗi giá trị.
• Khảo sát năng lực sơ chế, chế biến, bảo quản và logistics phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.
• Đánh giá việc áp dụng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận phục vụ thị trường trong nước cũng như quốc tế.
• Phân tích hiệu quả kinh tế của các mô hình liên kết chuỗi, giá trị gia tăng của từng khâu từ sản xuất đến tiêu thụ.
• Xác định những khó khăn, hạn chế trong tổ chức sản xuất, chế biến, tiêu thụ và phát triển thị trường đối với từng nhóm sản phẩm.

Phương pháp thực hiện

Hoạt động điều tra được triển khai thông qua khảo sát thực địa tại các vùng sản xuất trọng điểm; phỏng vấn hộ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến, doanh nghiệp xuất khẩu và cơ quan quản lý địa phương. Đồng thời, các số liệu được tổng hợp từ báo cáo chuyên ngành, cơ sở dữ liệu thống kê và các chương trình phát triển ngành hàng nhằm bảo đảm tính đầy đủ, khách quan và phục vụ công tác phân tích, đánh giá.

Ý nghĩa của kết quả điều tra

Kết quả điều tra giúp phản ánh thực trạng phát triển chuỗi giá trị của các ngành hàng chủ lực, đánh giá mức độ liên kết giữa các tác nhân trong chuỗi và khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao năng lực chế biến, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng cường khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam. Đồng thời, kết quả điều tra góp phần hỗ trợ quá trình xây dựng các mô hình sản xuất gắn với chế biến sâu, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Định hướng trong thời gian tới

Trong thời gian tới, cần tiếp tục phát triển các chuỗi liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ theo hướng hiện đại, bền vững và ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý chuỗi giá trị. Bên cạnh đó, cần mở rộng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn, tăng cường đầu tư công nghệ chế biến, hệ thống bảo quản sau thu hoạch và logistics; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng giá trị xuất khẩu và phát triển bền vững các ngành hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực của Việt Nam.